«Гайморит» сөзі көпшілікке таныс және бір ғана сөзбен қорқытады. Гайморитті емдеу кезінде мұрын қуысын тесіп, мұрынға катетер және басқа да ЛОР сұмдықтары енгізілетіні туралы барлығы дерлік естіген шығар. Алайда, егер сіз уақтылы әрекет етсеңіз, дәрігердің тағайындауларын орындасаңыз және үйде алдын-алу шараларын жүргізсеңіз, мұның бәрі қорқынышты емес. Гаймориттің алғашқы белгілері, емдеудің ең жақсы әдістері, мұрын қуысының қабынуы кезінде тесуді қалай болдырмауға болатындығы туралы төменде айтамыз.
Гайморит дегеніміз не
Гайморит ― бұл синуситтің бір түрі, яғни шырышты қабықтың және басқа қабаттардың, тіпті кейде тіпті жақ сүйегінің немесе гаймор қуысының қабырғаларының қабынуы.1
Бұл ауру ересектерде де, балаларда да жиі кездеседі. Жүру ұзақтығы бойынша жіті гайморит және созылмалы гайморит деп бөледі, ауру 8 аптадан астам уақытқа созылғанда және көбінесе бір жыл ішінде асқынады.
Гаймориттің негізгі белгілері ― бұл:
- мұрынның бітелуі;
- мұрын кеңсірігі аймағында, көздің астында, әсіресе басыңызды алға еңкейту кезінде ауырлық пен ауырсыну сезімі;
- бас ауруы;
- мұрыннан іріңді ағу (сары сіңбірік);
- ауыру;
- температураның көтерілуі.
Симптомдар барлығы бірге көрінуі мүмкін немесе тек біреуі алаңдатуы мүмкін. Диагноз қою үшін дәрігердің бетпе-бет тексеруі және кейде мұрын кеңсірігінің рентгенографиясы және талдаулар сияқты қосымша тексерулер қажет. Дәрігерге баруды кешіктірмеңіз, себебі өршіген гайморитті емдеу операция бөлмесінде аяқталуы мүмкін.
Гайморит неліктен пайда болады
Гаймор қуысы әртүрлі себептермен қабынуы мүмкін. Көбінесе тыныс алу вирустары гаймориттің қоздырғыштары болып табылады, сонымен қатар аллергиялық ринит фонында, бет жарақатынан кейін дамуы мүмкін және сирек емес себептердің бірі ― одонтогенді гайморит немесе үстіңгі тіс ауруынан немесе дөрекі стоматологиялық араласудан туындайды. Мысалы, тіс имплантын орнатқаннан кейін немесе үстіңгі тісті қиын жұлғаннан кейін.
Гаймориттің алдын алу
Мұрын қуысының қабынуын болдырмауға бола ма? Кейбір жағдайларда гаймориттің даму қаупін азайтуға болады. Бұл стратегиядағы басты міндет: мұрыннан пайда болатын тұтқыр шырышты сұйылту және оны уақтылы алып тастау. Синусит жағдайын жеңілдету әдістерінің бірі ирригациялық терапия болады ― яғни тұзды спрейлер мен тамшыларды қолдану және мұрынды тұзды ерітінділермен жуу.2 Мұндай процедураларды үйде де жасауға болады, әсіресе егер арсеналда дұрыс концентрацияда теңіз тұзына негізделген ерітінді болса және бәрінен жақсысы душ түрінде бүріккіш болса. Мұрынды күніне бірнеше рет суару ісінуді жеңілдетеді, мұрыннан шырышты шығаруға көмектеседі және қабыну көріністерін азайтады. Бактериялық процестің қаупі, сондай-ақ осы тәсілмен қабынудың таралуы айтарлықтай төмендейді.
Үйде гайморитті қалай емдеуге болады
Гайморитті үйде емдеу туралы көптеген мифтер бар, олар "дәстүрлі медицина" деп аталады және көмектесуден гөрі зиян тигізуі мүмкін.
Біз келесі манипуляцияларды жасамауға шақырамыз:
- пісірілген жұмыртқамен және басқа ыстық компресстермен мұрын кеңсірігінің аймағын қыздырмаңыз;
- пияз мен сарымсақ шырынын мұрынға тамызбаңыз;
- қыша сылақтарын қоймаңыз;
- хиджама мен сүліктерді пайдаланбаңыз;
- жабайы жануарлардың майын ішпеңіз.
Сондай ақ гайморитті емдеу үшін тамырды тарылтатын тамшыларды дәрігердің тағайындауынсыз өз бетінше қолданбау керек.
Симптомдарды жеңілдететін, іріңді гаймориттің дамуына жол бермейтін және қазіргі заманғы медицина принциптеріне қайшы келмейтін қол жетімді құралдардың бірі ― мұрын қуысын теңіз суына негізделген тұзды ерітінділермен жуу. Мұндай ерітінділер концентрацияға байланысты изотоникалық болып табылады ― яғни тұздылықпен, адам қанындағыдай, ол 1 суға 8-11 г натрий хлориді және гипертониялық - құрамында тұздың көп мөлшері бар, атап айтқанда 19-23 г/л. Біріншісі қалың сіңбірікті кетіру, мұрын қуысын тазарту үшін жиі қолданылады. Ал екіншісі - тазартудан басқа, шырышты қабықтың ісінуін азайтады, бұл мұрынның тыныс алуын жақсартады.
Іріңді гайморитті емдеу
Гаймор қуысының қабынуына бактериялық инфекция қосылғанда, іріңді гайморит пайда болады. Бұл проблеманы шешімі, егер қуысты тесу қажет болса, ЛОР дәрігердің, сирегірек жақ ― бет хирургының қолында. Дегенмен, бүгінде олар бұл манипуляцияға аз жүгінуге тырысады.
Антибиотиктерсіз және тесусіз мұндай асқынған гайморитті емдеу өте қиын. Бірақ егер емдеу дұрыс таңдалса және пациент дәрігердің ұсыныстарын орындаса, онда іс тез түзетіледі.
Антибактериалды терапиядан басқа, гайморитті кешенді емдеуде изотоникалық (тұз концентрациясы 0.9%) және төмен тұзды ерітінділерді қолдануға болады (олардың концентрациясы 0,9% - дан аз). Мұрын қуысын олармен шаю шырышты қабаттағы микробтардың санын тез және тиімді түрде азайтады және қалпына келтіруді тездетеді.
Созылмалы гайморитті емдеу
12 немесе одан да көп аптаға созылатын гайморитт созылмалы деп аталады. Бұл форманың даму себептері әртүрлі болуы мүмкін: толық емделмеген ЖРВИ-ден поллинозға дейін. Мұрын кеңсірігінің ұзақ мерзімді қабынуы өмір сапасын айтарлықтай бұзуы мүмкін. Көбінесе ол мұрынның бітелуімен, құрғақтықпен, бас ауруымен көрінеді. Емдеу триггер факторын жоюдан, қабынуға қарсы терапиядан, қуыстардан қабыну секрециясының ағуын қалыпқа келтіруден тұрады. Жағдайды жеңілдету және қабынған шырышты қабықты ақырын ылғалдандыру үшін мұрын қуысын изотоникалық тұзды спрейлермен суару ұсынылады.3
Балалардағы гайморитті емдеу
Балаларда мұрынның қосалқы қуысының, соның ішінде гаймор қуысының қабынуы жиі кездеседі. Проблема мынада, балалардағы қабыну секрециясы мен шырыштың табиғи ағуы мұрын жолдарының тар болуына, сондай-ақ борпылдақ және қалың шырышты қабыққа байланысты қиын. Сондықтан бұл шырышты шығаруды оны сұйылту және аспиратормен немесе мұрынды жуу арқылы жою өте маңызды.
Балаларда, әсіресе нәрестелерде тұзды спрейлерді қолданудың міндетті шарттарының бірі - бүріккіште шектегіштің болуы. Егер бала процедура кезінде басын қозғалте берсе, мұндай шектеуіш мұрынды жарақаттан қорғайды.
Ересектердегі гайморитті емдеу
Үйде ересек адамның гайморитін тез және тиімді емдеу қиын. Аурудың түріне байланысты дәрігердің тексеруі және мұқият таңдалған тағайындаулар қажет. Көбінесе дәрігерлер "кукушка" немесе мұрынды жуу сияқты процедураны тағайындайды. Бұл мұрын қуысын қабыну немесе іріңді бөлінуден тазартудың тиімді әдісі. Бірақ процедуралар арасында және курстан кейін үйде тұзды теңіз суына негізделген спрейлермен мұрын қуысын өздігінен суарудың маңызы бар. Бұл шырышты ылғалдандырады және шырыштың ағуын жақсартады.
Қорытындылай келе, егер сізде гайморит белгілері бар деп күдіктенсеңіз, бұл диагнозды дәл түсіну және одан әрі тактиканы анықтау үшін дәрігерге қаралуға себеп болатынын еске салғым келеді. Ересектер мен балалардағы гайморит қауіпті болуы мүмкін, сондықтан оны елемей қарамаңыз және дәрігердің тағайындауын орындаңыз.
